Mu?n l?y m?t ??ng ph� t? ong(Ch??ng 1- ??c Nh�n T�m)

tuanx90

Ng�y 7 th�ng 5 n?m 1931, m??i ng�n ng??i ? ch�n th�nh N?u ??c (New York) ???c m?c k�ch m?t cu?c s?n ng??i s�i n?i ch?a t?ng th?y. M?t tr?m n?m m??i l�nh c�ng an bao v�y m?t c?n ph? ?? b?t t�n y c?ng mang hai c�y s�ng s�u trong m�nh. H? leo l�n m�i nh� chung quanh, d�ng h?i cay v� trong h?n m?t ti?ng ??ng h?, c? m?t khu m? l? nh?t c?a N?u ??c vang l�n ti?ng s�ng v� ti?ng "l?ch t?ch" c?a li�n thinh. Crowley n�p sau chi?c gh? ??m b�ng, b?n l?i l�nh kh�ng ng?ng.
Khi b?t ???c y r?i, vi�n gi�m ??c c�ng an tuy�n b?: "N� v�o h?ng t?i nh�n nguy hi?m nh?t. N� mu?n gi?t ng??i l� gi?t, kh�ng v� m?t l� do g� h?t".
Nh?ng c�n ch�nh t?i nh�n, Crowley, y t? x�t y ra sao? Mu?n bi?t, b?n h�y ??c h�ng sau n�y m� y v?a ch?ng c? v?i l�nh v?a vi?t ?? l?i cho ??i "D??i l?p �p n�y, tr�i tim ta ??p, ch�n ng�n, nh?ng th??ng ng??i, kh�ng mu?n l�m h?i m?t ai h?t".
Kh�ng mu?n l�m h?i ai h?t! V?y m� tr??c ?� m?y ng�y, khi m?t ng??i l�nh l?i g?n y ?? h?i y gi?y ph�p l�i xe h?i, th� y x? ngay m?t lo?t s�ng, gi?t ng??i ?� t?c th�. M?t k? s�t nh�n kh�ng g?m m�u nh? v?y m� c�n t? khoe: "Tr�i tim th??ng ng??i, kh�ng mu?n l�m h?i m?t ai h?t!".
Tr??c khi l�n ng?i gh? ?i?n ?? ch?u t? h�nh t?i kh�m Sing Sing, y c�n than: "T�i ch? t? v? m� ng??i ta x? t�i nh? v?y ?�".
Ngh?a l� trong th�m t�m y, y nh?t ??nh kh�ng ch?u nh?n y c� t?i.
B?n s? n�i: "Th� ch? c� n� ngh? th?, ch? c�n ai l? ??i nh? v?y n?a".
Kh�ng ?�u, th?a b?n: k? th� s? m?t c?a n??c M?. Al Capone, t�n ??u ??ng ?n c??p ?� l�m cho ch�u th�nh Chicago kinh kh?ng, c?ng n�i: "Ta ?� d�ng nh?ng n?m t??i ??p nh?t trong ??i ta ?? mua vui cho thi�n h?, v?y m� ph?n th??ng ch? l� b? ch?i v� b? s?n b?n nh? con th� d?".
M� c? Dutch Schluts, m?t trong nh?ng t�n c??p l?i h?i nh?t ? N?u ??c c?ng tuy�n b? v?i m?t k� gi? r?ng y l� �n nh�n c?a thi�n h?.
Vi�n Gi�m ??c kh�m Sing Sing, �ng Lawes, vi?t "? Sing Sing, nh?ng t?i nh�n ??u t? cho h? c?ng c� t�m tr?ng th�ng th??ng kh�c ??i chi h?t. C?ng l� lu?n, gi?ng gi?i, t?i sao ch�ng b? b?t bu?c ph?i c?y t? s?t ho?c b�p c�... v� tuy?n b? r?ng b? t� ch�ng th?t l� b?t c�ng".
N?u ba t�n c??p ?� v� b?n kh?n n?n ???ng n?m trong kh�m, t? cho m�nh v� t?i nh? v?y th� nh?ng ng??i m� ch�ng ta g?p m?i ng�y, ? ngo�i ???ng, c? c�c b?n n?a, c? t�i n?a, ch�ng ta ra sao?
Cho n�n �ng John Wannamaker, m?t th??ng gia l?n, c� l?n ?� t? th�: "T? 30 n?m nay, t�i ?� hi?u r?ng: s? ch? tr�ch ch?ng �ch l?i g� h?t". �Ng ?� s?m hi?u b�i h?c ?�. Ri�ng t�i, t�i ?� ph?i ph?n ??u trong m?t ph?n ba th? k? tr??c khi th?y l� ra �nh s�ng c?a ch�n l� n�y; "D� ng??i ta c� l?i n?ng t?i ?�u, th� trong 100 l?n, c� t?i 99 l?n ng??i ta c?ng t? cho l� v� t?i".
Ch? tr�ch l� v� �ch (n� l�m cho k? b? ch? tr�ch ph?i ch?ng c? l?i v� t? b�o ch?a) m� c�n nguy hi?m, o�n th�. H?n n?a, k? ta ch? tr�ch t? nhi�n s? h?n h?c ch? tr�ch l?i ta, nh? �ng T?ng tr??ng B? N?i v? Albert Fall, v� ?n h?i l? 100.000 ??ng m� d�ng g??m s�ng ?�n �p k? b? ?c hi?p, sau v? l?, b? ng?i kh�m, l�m cho d? lu?n to�n qu?c o�n h?n Ch�nh Ph?, ??ng C?ng Ho� su�t ??, T?ng th?ng Harrding b? gi�y v� lo l?ng ??n ??i �t n?m sau th� ch?t. V?y m� khi ng??i tr�ch y ?� l?i d?ng l�ng tin c?y c?a b?n �ng l� �ng Harding v� ph?n �ng, th� v? y nh?y ch?m ch?m l�n, kh�c s??t m??t, v?n tay b?t t�c, r?a ??i, la l?n: "Kh�ng! kh�ng! Ch?ng t�i kh�ng ph?n ai h?t. C? m?t to� nh� ??y v�ng c?ng kh�ng quy?n r? ???c ch?ng t�i. Ch�ng t�i ?� b? ng??i ta ph?n."
T�m tr?ng con ng??i l� nh? v?y ?�. K? l�m qu?y o�n tr�ch ?? m?i ng??i, m� ch?ng bao gi? o�n tr�ch m�nh c?. B?n c?ng nh? v?y m� t�i c?ng nh? v?y. Cho n�n t? nay, m?i l?n mu?n ch? tr�ch ai, ta n�n nh? t?i hai t??ng c??p Capone v� Crowley, t?i l?i ch? tr�ch ta th?t ra, c?ng nh? con chim b? c�u, bao gi? n� c?ng tr? v? ch? c?. K? b? ta ch? tr�ch s? t�m th?y h?t l� lu?n ?? t? h�o ch?a v� tr? l?i bu?c t?i ta.'
V� hi?u v?y n�n �ng Abraham Lincoln ?� ?? l?i c�i danh l� c� t�i d?n ??o qu?n ch�ng b?c nh?t trong l?ch s? lo�i ng??i. H?i thi?u th?i �ng nhi?t li?t ch? tr�ch b?t c? ai, th?m ch� t?i vi?t nh?ng th? ph�ng th�ch ?? ch? di?u ng??i ta r?i ?em li?ng c�ng ???ng cho thi�n h? ??c c??i ch?i. M?t l?n c?ng v� th�i quen ?�, su�t g�y n�n m?t cu?c ??u g??m. T? ?� ch?ng nh?ng �ng kh�ng bao gi? nh?o b�ng m?a mai ai n?a, m� c�n khoan dung d? d�i v?i m?i ng??i. Ch�m ng�n c?a �ng l�: "??ng x�t ng??i, n?u ta kh�ng mu?n ng??i x�t l?i ta".
Trong th?i Nam B?c chi?n tranh, m?t l?n b?i qu�n ph??ng Nam, ban ?�m ch?y t?i m?t s�ng, v� m?a b�o m� n??c d�ng cao kh�ng th? n�o qua n?i. �ng ?�nh d�y th�p, r?i mu?n ch?c ch?n h?n, l?i sai ng??i ph??ng B?c b?o ph?i l?p t?c t?n c�ng qu�n ph??ng B?c b?o ph?i l?p t?c t?n c�ng qu�n ph??ng Nam do t??ng Lee c?m ??u. Nh?ng Meade v� ng?n ng? tr? n�i ?� l�m ng??c h?n hi?u l?nh �ng v� ?? qu�n ph??ng Nam th?a d?p m?c n??c xu?ng, qua s�ng m� tho�t ???c, l? m?t c? h?i ??c nh?t, v� ch? m?t tr?n ?� c� th? ch?m d?t cu?c Nam B?c t??ng t�n...
�Ng Lincoln gi?n l?m, la: "Tr?i cao ??t d�y, nh? v?y ngh?a l� g�?"
R?i �ng than v?i con r?ng: "Qu�n ??ch ?� ? trong tay ta m� l?i ?? cho n� tho�t! Trong t�nh th? ?� b?t c? ai c?m qu�n c?ng c� th? ?�nh b?i t??ng Lee. m� n?u cha c� m?t t?i ?�, ch?c ch?n cha ?� th?ng tr?n r?i! "?o?n �ng h?m h?c vi?t b?c th? n�y:
??i t??ng th�n m?n,
T�i kh�ng tin r?ng nh?n ch�n ???c s? ??i t??ng Lee tr?n tho�t tai h?i l� d??ng n�o! Qu�n ??i y trong tay ta, v� v� y ?� b?i nhi?u phen,n?u ?�nh ngay l�c ?� th� ch? c� m?t tr?n l� chi?n tranh ?� k?t li?u. Nay th� n� s? k�o d�i ra kh�ng bi?t ??n bao gi?. Th? hai tr??c, �ng ?� kh�ng th?ng n?i Lee, b�y gi? y ?� qua s�ng, m� l?c l??ng c?a �ng ch? c� th? b?ng hai ph?n ba h�m ?� th� l�m sao th?ng n?i y ???c n?a?
....D?p may ng�n n?m m?t thu? c?a �ng ?� qua r?i v� kh�ng ai th?u n?i n?i bu?n c?a t�i!
Nh?ng b?c th? ?�, b?c th? tr�ch nh? nh�ng c� v?y, �ng vi?t r?i m� kh�ng g?i. Sau khi �ng ch?t, ng??i ta t�m th?y trong t? c?a �ng.
V?y c� l? �ng ?� t? ngh?: "H�y khoan, ??i m?t ch�t... ??ng h?p t?p. Ta ng?i y�n ?n trong to� B?ch Cung n�y m� ra l?nh th� th?t d?. Nh?ng n?u ta ?� c� tu?n nay, ta ?� th?y m�u ch?y, ?� nghe ti?ng r�n la c?a binh l�nh b? th??ng, ho?c h?p h?i, th� c� l? ta c?ng kh�ng h?ng h�i t?n c�ng k? ??ch l?m. V? l?i, n?u ta c� t�nh r?t r� c?a Meade th� ta c?ng ?� h�nh ??ng y nh? �ng ta. Th�i, vi?c ?� v?y r?i, n�i c?ng v� �ch. G?i b?c th? n�y ?i, d� ta c� h? gi?n ch�t ??nh, nh?ng Meade s? tr�ch l?i ta, sinh ra b?t ho�, o�n gi?n, m?t l�ng t? t�n c?a �ng ta ?i, v� bi?t ?�u �ng ch?ng t? ch?c n?a".
L� v� �ng ?� kinh nghi?m r?ng nh?ng l?i nghi�m tr�ch kh�ng c� m?t �ch l?i n�o c?.
�Ng Theodore Roosevelt k? l?i r?ng h?i �ng c�n l�m T?ng th?ng, m?i l?n g?p ?i?u kh� x?, th??ng ng? l?ng v�o gh? nh�n l�n t?m h�nh c?a Lincoln treo tr�n t??ng v� t? h?i: " Lincoln ? ??a v? m�nh, s? x? tr� ra sao? Gi?i quy?t ra sao?".
Ch�ng ta c?ng v?y, l?n sau c� mu?n "x�i" ai, h�y r�t t?m gi?y 5 m? kim ? trong t�i ra m� ng?m h�nh Lincoln tr�n ?� r?i t? h?i: "? v�o ??a v? ta, Lincoln x? tr� ra sao?" v� mu?n s?a ??i ng??i, ta h�y s?a ??i ta tr??c ?�. Nh? v?y c� l?i h?n v�... �t nguy hi?m h?n.
Kh?ng T? n�i: "Khi b?c c?a nh� ta d? th� ??ng ch� n�c nh� b�n sao ??y tuy?t".
H?i nh? t�i t? ph? l?m. M?t l?n nh?n ???c m?t b?c th? c� th�m m?y ch? n�y: "Th? n�y ??c cho ng??i ta vi?t, m� kh�ng coi l?i". T�i th�ch h�ng ch? ?� l?m v� t�i th?y n� cho ta c�i v? quan tr?ng v� b? b?n c�ng vi?c. R?i m?t h�m, mu?n l�n m?t v?i m?t ti?u thuy?t gia, t�i vi?t th? cho �ng ta v� c?ng th�m h�ng ch? ?y. Ti?u thuy?t gia ?� g?i tr? l?i m?t b?c th? v� th�m v�o: "Ch? c� s? ngu xu?n c?a �ng m?i v� ???c v?i s? th� l? c?a �ng th�i".
N�i cho ?�ng, t�i ?� v� l? v� nh?ng l?i ch? tr�ch ?� kh�ng ph?i l� kh�ng x?ng ?�ng. Nh?ng v� t�i ch? l� m?t th?ng ng??i n�n t�i th?y nh?c l?m v� th?m o�n ti?u thuy?t gia ?� ??n n?i m??i n?m sau, khi hay tin �ng ta ch?t, t�i ?� ch?ng ti?c m?t ng??i c� t�i m� ch? nh? t?i s? �ng ?� l�m th??ng t?n l�ng t? �i c?a t�i.
V?y b?n mu?n ng??i ta o�n t?i ch?t, th� h�y d�ng nh?ng l?i ch? tr�ch cay ??c. C�n kh�ng th� n�n nh? r?ng, lo�i ng??i kh�ng ph?i lu�n lu�n c� l� tr� ?�u. H? h�nh ??ng, suy ngh? theo t�nh c?m, th�nh ki?n, l�ng ki�u c?ng v� h?m h?nh c?a h?. S? ch? tr�ch v� nh? m?t m?i l?a, m� l�ng ki�u c?ng c?a con ng??i ta m?t kho thu?c s�ng, g?p nhau t?t b�ng n?, gieo tai h?i v� c�ng.
Bengamin Fraklin h?i nh? v?ng x? bao nhi�u th� sau n�y l?i gi?i v? khoa t�m l� v� d?ng nh�n b?y nhi�u n�n ???c b? l�m s? th?n Hoa K? t?i Ph�p. B� quy?t c?a s? th�nh c�ng ?� l� kh�ng bao gi? ch? tr�ch ai h?t v� ch? th�nh th?c ca t?ng ??c t�nh c?a ng??i th�i.
Ch? tr�ch, o�n tr�ch ng??i, bu?c l?i cho ng??i th� k? ?i�n n�o c?ng bi?t. Nh?ng n?u hi?u ng??i
Carley n�i: "Mu?n x�t ?? l??ng c?a ai ch? c?n xem c�ch x? s? c?a ng??i ?� v?i k? d??i". V?y ?�ng l? bu?c t?i, ch? tr�ch ai th� ta ph?i r�ng hi?u h?, t�m nguy�n nh�n nh?ng h�nh vi c?a h?. ?� l� ngu?n g?c c?a c?m t�nh, khoan dung v� ho� h?o.
??c Th??ng ?? kia m� c�n ??i khi ng??i ta ch?t r?i m?i x�t c�ng v� t?i. T?i sao ng??i ph�m nh? ch�ng ta l?i nghi�m kh?c h?n Ng�i?